ស្រីហិតោបទេស

ស្រីហិតោបទេស
ស្រីហិតោបទេស ជាគម្ពីរបុរាណ ដែលបាននិពន្ធឡើងជាភាសាសំស្រ្កឹត ដោយមហាបណ្ឌិតជាតិឥណ្ឌាឈ្មោះ នារាយណៈ ក្នុងសតវត្សទី១០នៃពុទ្ធសករាជ ត្រូវនឹងសតវត្សទី៥នៃគ្រឹស្តសករាជ ក្នុងគម្ពីរឈ្មោះ បញ្ចតន្រ្តៈ។ ស្នាដៃស្រីហិតោបទេស ជានីតិ ឬជាគតិលោកដ៏ជ្រៅជ្រះ ដែលមានន័យសេចក្តីថា ពាក្យប្រៀនប្រដៅសីលធម៌ដល់មនុស្សផងទាំងឡាយ ឬជាឧបាយក្នុងការញ៉ាំងផលឱ្យសម្រេចបានតាមសេចក្តីប្រាថ្នា។

អត្ថបទនេះប្រែជាភាសាខ្មែរដោយ ព្រះភិក្ខុ វិរិយបណ្ឌិតតោ ប៉ាង ខាត់ ពីឆ្នាំ១៩៤៩ដល់ពាក់កណ្តាលខែកុម្ភៈឆ្នាំ១៩៥១ ទើបចប់ជាស្ថាពរ។ អត្ថបទបកប្រែសេចក្តីនេះចែកជា៤ភាគគឺ ការគប់មិត្រ, ការបំបែកមិត្រ, សង្គ្រាម និងសន្តិភាព។

អត្ថបទដើមសរសេរជាភាសាសំស្ក្រឹត លំអទៅដោយលក្ខណៈវិសេសដូចជា ន័យសេចក្តីជ្រាលជ្រៅ ពាក្យពេចន៍លេបខាយពីរោះពិសា ជើងកាព្យរណ្តំណែងណង ដំណើរនៃរឿង (សាច់រឿង) មានភាពប្រទាក់ក្រឡាគ្នា ដោយប្រើសិល្ប៍វិធីនិពន្ធយ៉ាងខ្ពស់ ប្រៀបដូចជារឿង១០០១យប់។ សេចក្តីទាំងនេះហើយ ទើបធ្វើឱ្យអ្នកអាន អ្នកស្តាប់ជក់ចិត្តដិតអារម្មណ៍ ដោយនូវមនោសញ្ចេតនាមិនចេះធញ់ថប់ លង់លក់ដោយអត្ថន័យដ៏ជ្រាលជ្រៅ។

រឿងស្រីហិតោបទេសនេះបានលើកយកតួអង្គសត្វមកសំដែង ដោយមានបំណងឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីតថភាពនៃសង្គមមនុស្សនាកាលសម័យនោះ។

ដោយពិភពលោកយើងសព្វថ្ងៃនេះ លុះដោយកំហឹងកើនឡើងកំដៅខ្លាំង ដូចនេះហើយ យើងក៏តាំងចិត្តលើកយកគោលគំនិតខ្លះៗនៃផ្នែកមួយក្នុងស្នាដៃស្រីហិតោបទេសមកសាកល្បងសិក្សាខ្លះៗគឺ #ផ្នែកនៃសន្តិភាព ។

ក- ការចរចាដើម្បីរកសន្តិភាព
ត្មាត ទុរសី ជាប្រធានរដ្ឋមន្ត្រី ដោយសំឡឹងឃើញនូវផលវិបាកដ៏អាក្រក់ ដែលបន្សល់ដោយសង្រ្គាម ប្រជានុរាស្ត្រ កងទ័ព និងអន្តរាយ ដោយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងមកដល់ក៏បានផ្តួចផ្តើមគំនិត ចរចាដើម្បីរកសន្តិភាព។ ហើយទស្សនៈនេះមានលក្ខណៈផ្ទុយគ្នាស្រឡះពីព្រះរាជារបស់ខ្លួន ព្រះនាម ក្ងោកចិត្រពណ៌៌ ដោយព្រះអង្គមានបំណងផ្សងព្រេងក្នុងការធ្វើសង្គ្រាម ដោយមានមោទកភាពលើកម្លាំងរបស់ទ័ពខ្លួនក្រោយពីបានយកឈ្នះលើបន្ទាយរបស់ស្តេចរាជហង្ស ហិរណ្យគ៌ភៈ...។ ការរកសន្តិភាពរបស់ត្មាត ទុរសីនេះមិនបានសេចក្តីថាចុះចាញ់នោះទេ គឺលោកគិតដល់ផលវិបាកនៃសង្គ្រាម ការរងទុក្ខវេទនារបស់ប្រជានុរាស្ត្រ ពលសេនា និងកត្តាអាកាសធាតុមិនអំណោយផល។ ការចរចារកសន្តិភាពនេះហើយ ជាគោលវិធីឈ្នះៗដែលនាំឱ្យសង្គមជាតិមានភាពសុខដុមរមនា ប្រជានុរាស្ត្របានសុខក្សេមក្សាន្តជានិរន្តរ៍ ដែលកើតឡើងអំពីសុឆន្ទៈរបស់ភាគីទាំងអស់នៃសង្គ្រាមនោះហៅថាសន្តិភាព។

ខ- បុគ្គលិកលក្ខណៈទាំង៧យ៉ាងដែលគួរធ្វើសន្តិភាព
នេះជាការចោទសួរដោយ ក្ងោកចិត្រពណ៌ និងដោយការផ្តល់ចម្លើយដោយ ត្មាត ទុរសី
~១ បុគ្គលមានសច្ចៈ
~២ បុគ្គលជាអាយ៌
~៣ បុគ្គលជាអនារិយជន
~៤ បុគ្គលទ្រទ្រង់ធម៌
~៥ បុគ្គលមានបងប្អូនច្រើន
~៦ បុគ្គលមានកម្លាំង
~៧ បុគ្គលមានជ័យជំនះច្រើនដង

ក្រៅអំពីនេះលោកក៏សំដែងថាក៏មានពេលខ្លះ យើងមិនគួរធ្វើសន្តិភាពជាមួយដែរតួយ៉ាងមានបុគ្គល២០ប្រភេទដែលគេមិនគួរធ្វើសន្តិភាពជាមួយគឺ÷
~១ មនុស្សដែលមានវ័យក្មេង
~២ មនុស្សដែលមានវ័យចាស់ជរា
~៣ មនុស្សឈឺរ៉ាំរ៉ៃ
~៤ មនុស្សដែលញាតិទាំងឡាយបណ្តេញចោល
~៥ មេ(នាយ)ដែលជាបុគ្គលខ្លាច
~៦ បរិវារលុះដោយសេចក្តីខ្លាច
~៧ មេ(នាយ)ដែលល្មោភ
~៨ បរិវារដែលលុះដោយសេចក្តីល្មោភ
~៩ មនុស្សដែលលុះដោយព្រងើយកន្តើយ
~១០ មនុស្សដែលជាប់ជំពាក់ទៅដោយកាមគុណ
~១១ មនុស្សដែលមានចិត្តរាយមាយផ្លាស់ប្តូរច្រើន
~១២ មនុស្សដែលហ៊ាននិន្ទាទេព្តានិងព្រាហ្មណ៍
~១៣ មនុស្សដែលនិយមជឿលើព្រេងវាសនាពេក
~១៤ មនុស្សដែលអន្តរាយដោយទុរភិក្ស
~១៥ មនុស្សដែលមានសំណាងអាក្រក់
~១៦ មនុស្សដែលមានចិត្តដោយនូវក្តីអន្តរាយរេហ៍ពល
~១៧ មនុស្សដែលមិននៅក្នុងប្រទេសរបស់ខ្លួន
~១៨ មនុស្សដែលមានសត្រូវច្រើន
~១៩ មនុស្សដែលមានសែន្យានុភាពមិនប្រកបដោយពេលវេលា
~២០ មនុស្សមិនប្រកាន់យកនូវធម៌និងសច្ចៈ
បុគ្គលទាំង ២០ពួកនេះរាប់ថាមិនគួរនិងធ្វើសន្តិភាពជាមួយនោះទេ។

ក្រៅអំពីនោះត្រូវមានគោលគំនិតសន្តិភាពទាក់ទងទៅនិងសន្ធិសញ្ញាទាំង២០ប្រភេទគឺ÷
~១ កបាលសន្ធិសញ្ញា
~២ ឧបហារសន្ធិសញ្ញា
~៣ សន្តានសន្ធិសញ្ញា
~៤ សំគតសន្ធិសញ្ញា
~៥ ឧបន្យាសសន្ធិសញ្ញា
~៦ ប្រតីការសន្ធិសញ្ញា
~៧ សំយោគសន្ធិសញ្ញា
~៨ បុរុសាន្តរសន្ធិសញ្ញា
~៩ អនឫស្តនរសន្ធិសញ្ញា
~១០ អាទិស្តសន្ធិសញ្ញា
~១១ អាត្មាទីស្តសន្ធិសញ្ញា
~១២ ឧបគ្រហសន្ធិសញ្ញា
~១៣ បរិក្រយសន្ធិសញ្ញា
~១៤ ឧច្ឆិន្នសន្ធិសញ្ញា
~១៥ ប្រភូសណសន្ធិសញ្ញា
~១៦ ស្ករន្ធោបនេយសន្ធិសញ្ញា
~១៧ បរស្បរោបការសន្ធិសញ្ញា
~១៨ មេត្រីសន្ធិសញ្ញា
~១៩ សម្ពន្ធសន្ធិសញ្ញា
~២០ ឧបហារសន្ធិសញ្ញា ។
ស៊ុំ ឈុំឡុង